Oudste nog levende Elfstedentocht-legende herinnert zich 'barre' edities: 'Wekenlang verband om m'n oren'

Redactie Sportnieuws.nl • 10:23, 04-04-2026 / Laatste Update: 10:33, 04-04-2026
Oudste nog levende Elfstedentocht-legende herinnert zich 'barre' edities: 'Wekenlang verband om m'n oren'
i

Beelden van de laatste Elfstedentocht in 1997. ©PRO SHOTS / NL Beeld

Redactie Sportnieuws.nl • 10:23, 04-04-2026 / Laatste Update: 10:33, 04-04-2026

De Elfstedentocht is voor veel huidige generaties een mythisch iets. De iconische schaatswedstrijd langs elf Friese steden is al sinds 1997 niet meer verreden. Na het einde van de Tweede Wereldoorlog stonden er zelfs maar zeven op het programma. Berend Keulen is de oudste nog levende schaatser die ze alle zeven reed en zit boordevol verhalen.

Ex-topschaatsers als Erben Wennemars, Mark Tuitert, Irene Schouten en Ireen Wüst kunnen alleen maar dromen van de Elfstedentocht en zouden meteen alles uit hun handen laten vallen als de 200 kilometer weer verreden zou worden. Maar door de opwarming van de aarde is de laatste editie alweer bijna dertig jaar geleden. De inmiddels 98-jarige Berend Keulen was een van de gelukkigen die 'm meerdere keren mocht rijden en kan er nog over vertellen.

Bevroren oren

Op achttienjarige leeftijd was hij in 1947 één van de jongste deelnemers aan de 'Tocht der Tochten'. "Ik maakte een beginnersfout door zonder muts op mijn kruin aan de start te verschijnen. Het was striemend koud, wel dertien graden onder nul. Bij Stavoren voelde ik mijn oren niet meer. Ze bleken letterlijk te zijn bevroren. Ik heb de strijd moeten staken. Wekenlang heb ik met mijn oren in het verband gelopen en ingesmeerd met zinkzalf", zegt hij in zaterdagmagazine Vrij van De Telegraaf.

'Slechts 138 van de 10.000 haalden de finish'

In 1954 en 1956 was de geboren Amersfoorter (nu 98 jaar oud) wél goed voorbereid en reed hij de koers naar eigen zeggen 'soepeltjes' uit. De echte beproeving kwam pas in 1963, die werd omgedoopt tot 'De Hel' vanwege de temperatuur van -18, snijdende wind en hevige sneeuwval. "Dat was zo'n barre tocht", herinnert Keulen zich. "We zagen geen hand voor ogen. Van de 10.000 deelnemers haalden er slechts 138 de finish."

'Heel veel schaatsers verdwaalden'

Keulen viel toentertijd zelf ook uit, maar dat was door de weersomstandigheden niet zo gek. "Heel veel schaatsers verdwaalden. Die kwamen erachter dat ze niet meer op het ijs stonden, maar middenin een weiland."

Komt er ooit nog een Elfstedentocht?

De kans op nog een Elfstedentocht in Nederland wordt steeds kleiner. De winters zijn lang niet streng genoeg om voor een dikke laag ijs te zorgen. Het moet dan meerdere dagen en nachten achter elkaar streng vriezen.